Katarzynki - "męska wersja andrzejek"

Wróżenie swojej przyszłości było częstym motywem przewijającym się w kulturze ludowej, i to nie tylko polskiej czy też słowiańskiej ale praktycznie każdej kultury. Dzisiaj święto, które w parze idzie z bardziej znanymi i obchodzonymi za kilka dni andrzejkami. Mowa oczywiście o katarzynkach.

U kresu życia - pogrzeby w kulturze ludowej

Życie człowieka wiąże się z wieloma miłymi chwilami. Jednak nie ma co ukrywać, że składa się tylko ze świątecznych i radosnych wydarzeń. To o czym dzisiaj chcę pisać, nie jest bynajmniej opisem życia codziennego, jednak jest to zagadnienie dotyczące każdego człowieka bez wyjątku. Mianowicie mam na myśli kres naszego życia - czyli śmierć i obrzędy z nią związane.

Małżeństwo w kulturze ludowej - o zwyczajach około ślubnych

W najbliższym czasie moje 3 koleżanki biorą ślub. Z tego powodu, gdzieś z tyłu głowy, chodzi mi ostatnio to zagadnienie. Postanowiłam w związku z tym zgłębić swoją wiedzę, na temat tradycji zawierania małżeństw w kulturze ludowej. Jednak mówiąc o tradycji, nie mam na myśli współczesnych tradycji weselnych, lecz wartości i znaczenia małżeństwa i ślubu w kulturze wsi sprzed 100 lat.

Marysiu, Gabrielo, Emilko, a Wam ten post dedykuję ❤

mały post o Wielkim Poście

Do Wielkanocy pozostały już niecałe 3 tygodnie. Przed nami jeszcze dwa "zwykłe" i jeden Wielki Tydzień. W kulturze tradycyjnej Wielki Post nie był tylko okresem kościelnym, lecz miał wyraźny wydźwięk w życiu codziennym. Dlatego w dzisiejszym poście kilka słów właśnie o poście i jego zwyczajach.

Zapusty czyli ostanie dni karnawału

Czy zastanawialiście się kiedyś od czego pochodzi słowo karnawał?

O kolędach i pastorałkach

Chociaż liturgicznie okres Bożego Narodzenia już się zakończył, jednak w Polskiej kulturze zwyczaje bożonarodzeniowe kultywowane są przez cały styczeń aż do dnia drugiego lutego czyli Matki Bożej Gromnicznej. Do tego dnia w Polskich domach stoją choinki i inne dekoracje świąteczne, a grupy znajomych spotykają się na spotkaniach opłatkowo - kolędowych. No właśnie kolędowych. O kolędach dzisiaj słów kilka.

Zwyczaje Bożonarodzeniowe według Oskara Kolberga - audycja w Radiu Emaus

Przed świętami Bożego Narodzenia, odwiedziłyśmy radio Emaus i rozmawiałyśmy o zwyczajach świątecznych, które Oskar Kolberg opisał w swoich pracach dotyczących Wielkopolski. Zapraszamy do słuchania!

Zwyczaje Bożonarodzeniowe

Za kilka dni cały świat obiegnie wielka radość związana z Bożym Narodzeniem. Adwentowe oczekiwanie zostanie zakończone gwiazdkowym świętowaniem. Święta powszechne na całym świecie są różnie obchodzone w zależności od miejsca. Nie sposób wymienić różnic między obchodzeniem świąt w Polsce a innych państwach. Prawie każda kultura ma swój sposób świętowania. Mimo iż Polska nie jest dużym krajem, mamy ogromną różnorodność w naszej kulturze. Z tego powodu nie będę skupiała się na całej Polsce, lecz dzisiaj poświęcę kilka zdań na zgłębienie tradycji świątecznych. Bazować będę na zapiskach, które sporządził Oskar Kolberg podróżując po Wielkim Księstwie Poznańskim.

Adwentowe oczekiwanie

Nie wiem, czy Was też, ale mnie irytuje to, że już w listopadzie, a czasem nawet i w październiku, w sklepach, reklamach i branży związanej ogólnie  z handlem pojawia się temat świąt Bożego Narodzenia. A przecież Kościół (ale także tradycja) uwzględnia specjalny (i to nie krótki) okres przygotowania do tych świąt. Sądzę, że nie jest to dla nikogo zaskoczenie, ale tak, chodzi o Adwent.

11 listopada po poznańsku

Myślałam o poście, który wstawimy na 11 listopada. Po mojej głowie chodziły pomysły związane z ludowymi drogami niepodległości, czy ludowych korzeniach w motywach patriotycznych. Jednak te tematu poruszałyśmy już - był post o ludowych korzeniach w sztuce (<klik>) czy polskich tańcach narodowych (<klik>). Podczas długiego dnia wykładowego miałam sporo czasu na rozmyślania i olśniło mnie. Postanowiłam opowiedzieć o tym jak w Poznaniu obchodzi się ten dzień i dlaczego nie jest on obchodzony tylko i wyłącznie w kontekście patriotycznym.

Wieczorne majowe...

 "Chwalcie łąki umajone

Góry, doliny zielone

Chwalcie cieniste gaiki

Źródła i kręte strumyki"

Wiosna, ach to ty!!!

Wczoraj w raz z zespołem uczestniczyłam w obrzędowym powitaniu wiosny. Dzisiejszy dzień oprócz dobrze wszystkim znanego "dnia wagarowicza" jest przede wszystkim pierwszym dniem wiosny - zarówno tej astronomicznej jak i kulturowej. Dzisiejsza równonoc wiosenna rozpoczyna okres "panowania Słońca nad Księżycem" - jak napisano w "Etnogadkach", książce dla dzieci opowiadającej o roku obrzędowym. W pogodzie również od kilku dni możemy zauważyć wyraźne nadejście wiosny - dosyć wysoka temperatura i słoneczne niebo zachęca do spacerów. 

Nie samymi Dziadami żyje człowiek...

 

"Ciemno wszędzie, głucho wszędzie,

Co to będzie, co to będzie?

Kupały czy Świętojańska? O najkrótszej nocy roku.

Noc przesilenia letniego - najkrótsza w roku, była zawsze nocą tajemniczą, pełną różnych lokalnych obrzędów. Sobótka, albo Noc Kupały, jak nazywaną ją we wschodniej części kraju była istotnym pogańskim, ludowym obrzędem, na długo przed wprowadzeniem chrześcijaństwa na ziemie polskie. W późniejszym czasie Kościół próbował schrystianizować to święto, nawiązując do uroczystości narodzin świętego Jana Chrzciciela - stąd idea nocy świętojańskiej. Te dwie płaszczyzny - pogańska i chrześcijańska przeplatały się ze sobą w tradycji ludowej, przez co w dzisiejszych czasach noc kupały i świętojańską możemy (kulturowo oczywiście) ze sobą w jakiś sposób utożsamiać. 

Kolejna garść bardziej lub mniej znanych zwyczajów Wielkanocnych

Dzisiaj, w tą piękną niedzielę, chciałabym  przedstawić pewien  zwyczaj. Jest dość mało znany w powszechnej świadomości, a możemy go zaobserwować w Wielkopolsce.

Zwyczaje wielkanocne

Jutro Wielkanoc dlatego warto dzisiaj powiedzieć o zwyczajach Wielkanocnych. 

Kolędnicy Wędrownicy - o zwyczajach między Nowym Rokiem a Świętem Trzech Króli

"Kolędnicy Wędrownicy z gwiazdą na patyku

Pogubili wszystkie nuty ze starych śpiewników

Kolędują na gitarze, rock'n'roll'a niosą w darze

rock'n'roll'a niosą w darze"

Jak witano Nowy Rok w polskiej wsi i nie tylko...

Zdjęcie z obchodów Wietnamskiego Nowego Roku

31 grudnia od wieków uznawany jest za ostatni dzień roku. Jednak nie zawsze przełomem był właśnie ten dzień. Nawet w dzisiejszych czasach nie zawsze rok rozpoczyna się pierwszego stycznia.

O królowej wśród polskich kolęd

"Pieśń o Narodzeniu Pańskim". Nazwa może być myląca, jest to tak naprawdę kolęda "Bóg się rodzi". Na pasterce usłyszymy ją na samym końcu, śpiewane są zawsze trzy zwrotki - pierwsza, druga i ostania (piąta).

A na świętego Andrzeja...

29 listopada przypada wspomnienie liturgiczne świętego Andrzej. Dzień ten przypada zwykle na przełomie roku liturgicznego - w okolicy pierwszej niedzieli adwentu. Takie momenty, przełomy, zmiany często wiązały się z zwyczajami czy obrzędami łączącymi pogańskie ludowe zwyczaje z rokiem kościelnym.